تیۆرا مالتوسی: ڕەشبینیەکا ئابووری یان هوشداریەکا جڤاکی
ئەڤ نظریە دبێژیت کو ژمارا دانیشتوان ب شێوەیەکی خێرا (هندسی) زیاد دبیت، دگەل ئەوەی سەرچاوەی خوارن و سامان ب شێوەیەکی هێدی (حسابی) زیاد دبن. ئەڤ جیاوازییە دکاریت ب بورینا دەمێ ببیتە ئەگەرێ دروستبوونا کێشەیا دناڤبەرا دانیشتوان و سەرچاوا.
بە گۆتینا مالتوس، ئەڤ کێشەیه دکارن ببنە ئەگەرێ هەژاری، برسی بوونی، نەخۆشی و شەڕان، کو وەک "فاکتەرێن سروشتی" کار دکەن بۆ کەمکرنا زیادبوونا دانیشتوان. هەروەها ئاماژە دکات بۆ پێویستی دانانا سنوورێن مرۆیی وەک دواخستنا زەواج و ڕێکخستنا زادبون.