ئەڤ ڤەکۆلینە بەحسێ گرنگیا دیرۆكا دەڤكى (شفهي) دكەت وەك ئێك ژ ژێدەرێن سەرەكى و گرنگ بۆ دۆكیۆمێنتكرنا دیرۆكا جڤاكێ ئێزیدی، كو هەتا نوكە گەلەك ژ عەدت و تۆرە و رێورەسمێن وان یێن ئۆلى ب رێكا دەڤى دهێنە ڤەگوهاستن و نەهاتینە نڤیسین. هەروەسا ئاماژێ ددەتە رۆلێ دەقێن ئۆلى و سترانێن فۆلكلۆرى د پاراستنا ناسنامەیا كەلتوورى و ئیمانیا ئێزیدیان دا.
ب رێكا ڤان ژێدەرێن دەڤكى، ئەو زانین و تەقالید و باوەرى دهێنە پاراستن یێن كو تووشى مەترسیا ژناڤچوونێ یان شێواندنێ بووین ژبەر وان بارودۆخێن سیاسی و جڤاكى یێن ئالۆز یێن كو ب سەرێ ڤێ ئۆلێ هاتین.
دیرۆكا دەڤكى گرنگیەكا مەزن هەیە د دۆكیۆمێنتكرنا روودانان دا ژ دیدەنگەها مرۆڤێن سادە، ئەوێن كو زۆربەى جاران د ژێدەرێن فەرمى یێن نڤیسى دا دهێنە پشتگوهاستن. ژبەر هندێ، ئەڤ جۆرێ دیرۆكێ دهێتە هەژمارتن وەك ئامرازەك بۆ تێگەهشتنا روودانێن مەزن ژ دیدەنگەهەكا جودا، كو رەنگە د تۆمارێن تەقلیدى دا جهێ وان نەبیت.
ئەما بۆ ئێزیدیان، دیرۆكا دەڤكى ئامرازەكێ سەرەكی یە بۆ پاراستنا ناسنامەیا وان یا ئۆلى و كەلتوورى، ب تایبەتى د بن سێبەرا هەولێن ژناڤبرن یان شێواندنا دیرۆكا وان. ب رێكا پاراستنا قەول و بەیت و دەقێن ئۆلى یێن كو ب دەڤى دهێنە ڤەگوهاستن، دگەل سترانێن كەلەپوورى، باوەرى و داب ونەریتێن وان ژ نڤشەكێ بۆ نڤشەكێ دى دهێنە ڤەگوهاستن، كو ئەڤە دبیتە ئەگەرێ مان و بەردەوامیا كەلتوورێ وان سەرەرایى هەمی تەنگاڤیێن د درێژاهیا دیرۆكێ دا تووش بووینێ.