نەخۆشیا سترێسا پشتی ترۆمایێ (PTSD) : کارتێکرنەکا توندە لسەر فشاڕێن مەزن، کو تێدا ئەزموونێن شۆککەر یێن دووبارەبووی، دوورکەفتن ژ هاندەرێن گرێدای ب ترۆمایێ، هەست و هزرێن نەرێنی، و نیشانێن زێدە هایداریێ.
جورێن ترۆمایان کو دبنە ئەگەرێ نەخۆشیا سترێسا پشتی ترۆمایێ:
1. دەستدرێژیا سێکسی
2. روودانێن مەترسیدار
3. دەستدرێژیا فیزیکی
4. ئاوارەبوون و کۆچبەری
5. شەڕ
6. تیرۆر
7. گوهداریکرن بۆ چیرۆکەکا ب زەحمەت یان گوهداریکرن بۆ چیرۆکەکا ترسناک و ب ئێش.
پێڤەرێن دەستنیشانکرنێ و نیشانە لدیڤ (DSM-5)
أ- رووبرووبوونا مرنەکا راستی یان هەڕەشە لێکری، یان برینداربوونەکا گران، یان دەستدرێژیەکا سێکسی ب ئێک (یان پتر) رێک.
ب- هەبوونا ئێک یان پتر نیشانێن نەخوازراو یێن گرێدای ب روودانا (روودانێن) ترۆمایی، کو پشتی روودانێ دەستپێدکەن:
1- بیرهاتنێن دووبارە و ب ئێش یێن روودانێن ترۆمایی.
2- گەلەک دیتنا خەونێن ب ئێش یێن گرێدای ب روودانا (روودانێن) ترۆمایی.
ج- رەفتار یان کریارێن بەردەوام یێن دوورکەفتنێ دەمێ رووبرووبوونا هاندەرێن گرێدای ب روودانا (روودانێن) ترۆمایی، وەک دیار دبیت د ڤان خالان دا:
2- دوورکەفتنا ناڤخۆیی.
3- دوورکەفتنا دەرەکی.
د- گوهۆرینێن نەرێنی د تێگەهشتن و مژازی دا یێن گرێدای ب روودانا (روودانێن) ترۆمایی.
هـ- زێدەبوونا بەرچاڤ د هایداری و کارلێککرنێ دا یا گرێدای ب روودانا ترۆمایی.
و- دەمێ نەخۆشیێ (پێڤەرێن أ، ب، ج، د، هـ) پتر ژ هەیڤەکێ.
دووبارە دارشتنا وێنایان (Imagery Rescripting): تەکنیکەکا چارەسەریێ یە کو چارەسەریا بیرهاتنێن تایبەت ژ ئەزموونێن رابردووی یێن گرێدای ب ئاریشەیێن نها دکەت. ب رێکا خەیالکرنا وێ چەندێ کو رێرەوا روودانان بەرەڤ ئاراستەیەکێ باشتر هاتیە گوهۆرین، کاریگەریێن چارەسەریێ یێن بهێز دهێنە دیتن.
دووبارە دارشتنا وێنایان بۆ چارەسەریا هەمی ڤان حالەتان تێتە بکارئینان:
• نەخۆشیا سترێسا پشتی ترۆمایێ
• فۆبیا جڤاکی
• فۆبیا سادە
• وەسواس قەهری
• خەمۆکی
• بۆلیمیا نێرڤۆزی (BN)
• کابۆس
• گوهۆرینێن کەسایەتیێ
• سایکۆلۆژیا ساخلەمیێ