گەنم رۆڵەکێ گرنگ د گۆڕەپانا سیاسی دا دگێڕیت، کو ئەڤ بەرهەمە بوویە کەلوپەلەکێ ستراتیژی و تەنانەت چەکەکێ خوارنێ یێ تیژ د دەستێ دەوڵەتێن هناردەکار دا وەک ویلایەتێن یەکگرتوویێن ئەمریکا، چ بۆ لاوازکرنا هەلوێستێن سیاسی یان ژی بۆ بدەستڤەئینانا دەستکەفتێن ئابووری، و ئەڤە ژی ژبەر ڤان ئەگەرێن ل خوارێ:
گەنم بونیاتێ کەرەستێن خوارنێ پێک دئینیت و وەک توخمێ سەرەکی د ئاسایشا خوارنێ دا بۆ هژمارەکا مەزنا دەوڵەتان دهێتە نیاسین، نەخاسما د ژینگەکا جیهانا باشوور دا.
هندەک سال تووشی کێمبوونا بەرهەمئینانا گەنمی دبن ژبەر گۆڕانکاریا بارودۆخان وەک لافاو و هشکەساڵیێ، کو ئەڤە دبیتە ئەگەرێ نەبوونا هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا بەرهەمئینان و قەبارێ داخوازکاریێ دا.
دەرفەتا بەرفرەهکرنا چاندنا گەنمی ل گەلەک وڵاتێن جیهانێ گەلەک یا سنوودارە، کو ئەڤ چەندە رامانا زێدەبوونا بەرهەمی ب شێوەیەکێ سنووردار ددەت.
کارتێکرنێن شەڕێ رووسیا و ئۆکرانیا ل سەر ئاسایشا خوارنێ یا جیهانی: ژبەر شەڕێ ل ئۆکرانیا، هژمارا ئەو کەسێن کو تووشی کێماسیا دژوار یا ئاسایشا خوارنێ بووینە یان د بن مەترسیەکا مەزن دانە (ب ملیۆن کەسان) ب رێژەیا %7.3 ل ئاسیا و دەڤەرا ئۆقیانووسێ هێمن زێدە بوویە، و %6.3 ل رۆژهەڵاتا ناوەڕاست و باکوورێ ئەفریقیا و ئەوروپا رۆژهەڵات، و %9.7 ل روژئاڤایێ ئەفریقیا، و %9.6 ل باشوورێ ئەفریقیا، و %10.5 ل رۆژهەڵاتێ ئەفریقیا، و %3.6 ل ئەمریکایا لاتین و دەڤەرا دەریایا کاریبی. ڕاپۆرتا رێکخراوا خوارن و چاندنێ (FAO) بۆ سالا 2023 پێشبینی دکەت کو نێزیکی 600 ملیۆن کەس د دەرەنجامێ دا تووشی بەدخۆراکییا درێژخایەن ببن ل سالا 2030ێ دا.
ل شوێنەکێ کو 36 دەوڵەت ژ کۆما 55 دەوڵەتێن کو پێشتر د ناڤ قەیرانا خوارنێ دا دژین، پشتبەستنێ ل سەر هناردەکردنا ئۆکرانیا و رووسیا دکەن. بەری سالا 2022، هەردوو دەوڵەتان نێزیکی %30 ژ دابینکرنا گەنم و جۆیێ جیهانێ بەرهەم دئینا، و پێنجێ کێلا هەمین (زەرتک)، و پتر ژ نیڤا زەیتا گولبەرۆژێ