ستافێ ئەکادیمی

June 1, 2026, 3:56 p.m.
شيفان شليمون توما (دكتورا) سەرۆک پشک
None
پرۆفیسورێ هاریکار د زمانڤانی دا

پشکا زمان و ئەدەبێ سورث
كولیژا پەروەردا بنیات
زانکۆیا دهۆك

  • دکتۆرا د زمانەڤانیێدا، کولیژا زمان، کەلتوور و جڤاکان، زانکۆیا لیدز، شانشینا ئێکگرتی، 2015.
  • ماستەر د زمانێ ئینگلیزی، کۆلێژا ئادابێ، زانکۆیا دهۆک، 2010.
  • بەکالۆریۆس، زمانێ ئینگلیزی، کۆلێژا ئادابێ، زانکۆیا دهۆک، 2004.

کارەکێ ئەکادیمی یێ پتر ژ دوو دەهسالان ل زانکۆیا دهۆکێ، نیشانا پێبەندبوونەکا کویرە ب زانستێ زمانڤانیێ، گەشەپێدانا سازیێ، و نووگەری د رێبازێن وانەگۆتنێدا. ژ کارێن سەرەتایی یێن بنەڕەتی بگرە هەتا گەهشتیە پلەیێن بلندێن کارگێڕیا بەشان، ئەڤ رێڕەوە رەنگڤەدانا تێکهەلبوونەکا کویرە د گەل ئالۆزیێن پێکهاتەیی یێن زمانی و پێدڤیێن پراکتیکی یێن راهێنانێن پیشەیی یێن پێشکەفتی.

بەرێ بنیاتێ یێ ڤێ ئەزموونا وانەگۆتنێ ل دەستپێکێ هاتە دانان دەمێ وەک هاریکارێ ڤەکۆلەر و پاشان ڤەکۆلەر ل بەشێ زمانێ ئینگلیزی کارکری. د ڤان هەردوو ئەرکاندا، هەڤسەنگیەک هەبوو د ناڤبەرا بەرپرسیاریەتیێن گرنگێن کارگێڕی و گۆتنا وانەیێن ئینگلیزی یێن هەمەجۆر ل کۆلێژێن جودا یێن زانکۆیێ. گۆتنا وانەیان بۆ پشکێن جودا یێن دەرڤەی بەشێ ئینگلیزی، بوو ئەگەرێ پەیدابوونا شیانێن گونجاندنێ د وانەگۆتنێدا، کو پێدڤی ب وێ چەندێ هەبوو چەمکێن ئالۆزێن زمانی ب شێوازەکێ بهێنە دارشتن کو ل گەل پاشخانێن جودا یێن قوتابیان بگونجن. ئەڤ ئەزموونا سەرەتایی د ناڤ ژینگەهێن زانستی یێن جودادا، فەلسەفەیەکا گشتگیر یا وانەگۆتنێ ئاڤاکر، کو ب شێوازەکێ سەرکەفتی بۆ ئاستێن بلند یێن خواندنا بەکالۆریۆسێ هاتە ڤەگوهاستن.

ل ئاستێ بەکالۆریۆسێ، گرنگی دهێتە دان ب پڕچەککرنا قوتابیێن قۆناغێن سیێ و چوارێ ب کارامەییێن پیشەیی یێن تایبەت کو ل گەل پێدڤیێن بازاڕێ کاری بگونجن، ئەڤە ژی ب رێکا گرێدانا تیۆرێن زمانڤانی ب پراکتیکێ ڤە د بوارێن سەرەکی یێن وەک: وەرگێڕانا دەم ل دەست، رێزمانا هەڤبەر، وەرگێڕانا پێشکەفتی و داڕشتن، و رێزمان و نڤیسین. ب رێکا ڤان بوارێن هویر، وانەگۆتنا ئاستێ بەکالۆریۆسێ وەک رێڕەوەکێ پیشەیی کار دکەت بۆ ئامادەکرنا قوتابیان دا کو د ناڤ ژینگەهێن فرەزمان یێن ئالۆزدا ب دقەتا تەکنیکی سەرەدەریێ بکەن.

زێدەباری راهێنانا ئاستێ بەکالۆریۆسێ، پشکەکا مەزن ژ ڤێ سەردەرییا ئەکادیمی بۆ ئاراستەکرنا نەوەیێ نوی یێ ڤەکۆلەر و زانایان هاتیە تەرخانکرن. ل ئاستێ خواندنا بلند، راهێنانا پێشکەفتی ب شێوەیەکێ راستەوخۆ پێشکێشی قوتابیێن ماستەر و دکتۆرایێ ل چەندین کۆلێژان دهێتە کرن. وانەگۆتن ل ڤێ قۆناغێ ب رێکا برێڤەبرنا سمینارانە د بوارێن زمانڤانی و زمانێ ئینگلیزی یێ ئەکادیمیدا، کو ئارمانج ژێ نە بتنێ گەهاندنا زانیاریانە، بەلکو پێشخستنا میتۆدێن هویر یێن ڤەکۆلینێ، بیرکرنا رەخنەیی، و گۆتارا ئەکادیمی یا بلندە.

ئەڤ پێبەندبوونە ب بلندترین ئاستێ زانستی د قۆناغا دکتۆرایێدا پتر خۆیا دبیت ب رێکا گۆتنا وانەیێن بسپۆر یێن سینتاکسا پێشکەفتی (Advanced Syntax) بۆ قوتابیێن دکتۆرایێ ل زانکۆیا زاخۆ/کۆلێژا زانستێن مرۆڤایەتی (بەشێ ئینگلیزی)، هەروەسا پشکداریکرن د گەشەپێدانا سازیێدا ب رێکا دارشتن و گۆتنا پرۆگرامێن خواندنێ یێن بنیات کو ب تایبەت بۆ قوتابیێن دکتۆرایێ ل زانکۆیا دهۆکێ/کۆلێژا پەروەردا بنیات (بەشێ ئینگلیزی) هاتینە ئامادەکرن. ب رێکا ڤێ نێزیکایەتیا هەمەجۆر، کارێ وی یێ وانەگۆتنێ رۆلەکێ سەرەکی دبینیت د بلندکرنا ئاستێ ئەکادیمی یێ ڤەکۆلینێن زمانڤانی ل ناڤا زانکۆیێ و ل سەر ئاستێ دەڤەرێ ب گشتی.

چالاکیێن من یێن کارگێڕی، داکۆکیکرن (advocacy)، و سەرکردایەتیا مەیدانی، رەنگڤەدانا سەرکردایەتیەکا بەردەوامە د هەردوو بوارێن برێڤەبرنا ئەکادیمی و گەشەپێدانا جڤاکیدا، کو بوارێن کارگێڕیا سازیێ، کارێ مەیدانی یێ کارپێکری، وەرگێڕانا پیشەیی، و پشکداریا زانستی یا نێڤدەولەتی ل خۆ دگرن.

سەرکردایەتیا ئەکادیمی و دارشتنا پرۆگرامێن خواندنێ

پشتی کارێ من وەک رێڤەبەرێ سەنتەرێ زمانان، من ئەرکێ سەرۆکێ بەشێ زمان و ئەدەبێ سورث (سریانی) وەرگرت. د ڤێ پۆستێدا، من رۆلەکێ سەرەکی هەبوویە د گەشەپێدانا پرۆگرامێن خواندنێدا، و سەرکردایەتیا دەسپێشخەریێن سازیێ کریە بۆ ب دەستڤەئینانا باوەرپێکرنا فەرمی (accreditation) بۆ وانەگۆتنا "کەلەپۆرێ کەلتووری یێ نەبەرجستە" یێ کێمینەیان ل زانکۆیا دهۆکێ، ئەڤە ژی پێنگاڤەکا گرنگ بوو بەرەڤ نیاسین و پاراستنا دابونەریتێن زمانی و کەلتووری یێن ل بن مەترسیێ د ناڤا خواندنا بلنددا.

هەماهەنگیا مەیدانی و ئاڤاکرنا شیانان

وەک هەماهەنگکارێ دەڤەرێ بۆ پڕۆژێ کۆمکرنا کەلەپۆرێ کەلتووری یێ نەبەرجستە، کو ب هەڤپشکی ل گەل پەیمانگەها ڤەکۆلینێن گەشەپێدانێ ل زانکۆیا ساسێکس (University of Sussex) یا بەریتانی هاتە ئەنجامدان، من بەرنامەیێن راهێنانێ بۆ دەهان گەنجێن ئاشووری و کلدان یێن خودان پسپۆری د وارێ کەلەپۆریدا دارشتن و پێشکێشکرن. ئەڤ دەسپێشخەرییا ئاڤاکرنا شیانان، گرنگی ددا پەرەپێدانا ئەرشیفەکێ دجیتاڵی یێ بەردەوام، و پڕچەککرنا ڤەکۆلەرێن گەنج یێن جڤاکی ب ئامرازێن میتۆدۆلۆژی یێن پێدڤی بۆ دۆکیومێنتکرن و ڤەگوهاستنا کەلەپۆری بۆ دەمەکێ درێژ.

وەرگێڕانا دەم ل دەست یا ئاستێ بلند

من خزمەتگوزاریێن وەرگێڕانا دەم ل دەست یا پیشەیی بۆ چەندین رێکخراوێن نێڤدەولەتی و نشتیمانی دابینکرینە، ژ وان ژی: GIZ، TearFund، SIL، و کۆمەلا هاریکاریا ئاشووری. هەروەسا ئەزموونا من یا وەرگێڕانێ گەهشتیە ناڤ رێورەسمێن فەرمی یێن ئاستێ بلند، ب تایبەتی وەرگێڕانا پەیڤێن رێزدار نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ، د ئاهەنگێن فەرمی یێن دەرچوونا قوتابیێن زانکۆیێدا.

پەنەلێن نێڤدەولەتی و داکۆکیکرنا گشتی

ئەز ب بەردەوامی نوینەرایەتیا زانکۆیا دهۆکێ دکەم د کۆڕبەندێن ئەکادیمی یێن نێڤدەولەتی و سەکۆیێن دارشتنا سیاسەتان. پشکداریێن من بوارێن جودا دگرنە خۆ، ژ وان ژی: پێشکێشکرنا سمینارەکێ ل سەر گەشەپێدانا ئابووری یا لسەر بنیاتێ کەلەپۆری ل بەیروتێ، پشکداریکرن د پەنەلێن زانستی یێن ئەکادیمیا ئەورۆپی یا ئایینان ل پالێرمۆ (ئیتاڵیا)، و پشکداریکرن د دیالۆگێن سیاسەتێن نشتیمانی ل "نانی سپێدەیا نشتیمانی یا کوردستانێ" ل گەل کەسایەتیێن بلندێن کارگێڕیا هەرێمێ.

البحث العلمي

  1. Kareem, D. K., & Toma, S. (2026). Student engagement and teacher practices using Cutting Edge Elementary at the University of Duhok. Wasit Journal for Humanities [مجلة واسط للعلوم الانسانية], 22(2), 1249–1268.
  2. Obaid, A. R., & Toma, S. S. (2026). Inferential discourse markers across English and Behdini Kurdish legal and scientific speeches in simultaneous interpreting: IDMs in English-Kurdish SI. Zanco Journal of Human Sciences, 30(SpB), 704–720.
  3. Toma, S. S. (2026). The impact of L1 transfer on the acquisition of wh-movement constraints in English syntactic islands: Evidence from Behdini-Kurdish learners. Zanco Journal of Human Sciences, 30(1), 199–213.
  4. Zaya, A., & Toma, S. (2026). Exploring Kurdish EFL teachers’ perspectives on teaching relative clauses through task-based language teaching. Humanities Journal of University of Zakho, 14(1), 40–52.
  5. Shahab, S., & Toma, S. S. (2025). Sovereignty, identity and Assyrian. In Border straddling heritages: Containment, contestation, and appreciation of shared pasts (Vol. 10, p. 133). Berghahn Books.
  6. Tadros, M., Toma, S. S., Almofti, J. M. M. M., Khuder, W. S., Majdal, S. A. S., Abdulkhaliq, Z. S., & Howman, C. (2025). The handbook of Iraqi people’s heritage. Institute of Development Studies.
  7. Tadros, M., Toma, S. S., Almofti, J. M. M. M., Khuder, W. S., Majdal, S. A. S., Abdulkhaliq, Z. S., & Howman, C. (2025). The handbook of Iraqi people’s heritage (p. 265). Institute of Development Studies.
  8. Toma, S. S. (2025). Assyrian heritage. In The handbook of Iraqi people’s heritage (p. 59). Institute of Development Studies.
  9. Toma, S. S. (2025). Chaldean heritage. In The handbook of Iraqi people’s heritage (p. 95). Institute of Development Studies.
  10. Saddiq, M. T., & Toma, S. S. (2024). Assessing university students’ competence in translating English discourse connectives into Kurdish. Academic Journal of Nawroz University, 13(1), 608–624.
  11. Sherzad, R., & Toma, S. S. (2024). Investigating passive voice problems in Kurdish students’ translation from and into English. Academic Journal of Nawroz University, 13(1), 562–580.
  12. Toma, S. S. (2024). Generative approaches to Behdini-Kurdish students' acquisition of English passivization. Humanities Journal of University of Zakho, 12(4), 876–881.
  13. Toma, S. S. (2024). Navigating linguistic structures: The journey of Arab learners towards mastering English syntactic gaps. Journal of Language Studies, 8(6), 147–167.
  14. Ahmed, A. K., & Toma, S. S. (2023). Teaching and learning simultaneous interpreting at Kurdistan region universities: Challenges and strategies. Academic Journal of Nawroz University (AJNU), 12(4), 415–422.
  15. Hasso, Y., & Toma, S. (2023). A contrastive analysis of modality between English and Behdini-Kurdish. Humanities Journal of University of Zakho, 11(1), 86–93.
  16. Saddiq, M. T., & Toma, S. S. (2023). Hedging devices in English and Behdini-Kurdish: A contrastive study. Journal of Duhok University, 26(2), 20–32.
  17. Tadros, M., Shahab, S., & Qulliam-Graham, A. (2022). Violence and discrimination against women of religious minority backgrounds in Iraq. Coalition for Religious Equality and Inclusive Development, Institute of Development Studies.
  18. Toma, S. S. (2022). A study of food and drink metaphors in Iraqi Syriac (CREID Working Paper 13). Coalition for Religious Equality and Inclusive Development, Institute of Development Studies.
  19. Toma, S. S. (2022, December 31). Identity, nationality, religion and gender: The different experiences of Assyrian women and men in Duhok, Iraq. The Institute of Development Studies and Partner Organisations.
  20. Toma, S., & Zaya, A. O. (2022). Violence and discrimination against the Assyrian people in the Kurdistan Region of Iraq. In Violence and discrimination against women of religious minority backgrounds in Iraq (p. 312). Institute of Development Studies.
  21. Toma, S. (2020). From wh-movement to wh-in-situ acquisition of I-to-C movement in English interrogative constructions by Kurdish learners. Humanities Journal of University of Zakho, 8(1), 159–171.
  22. Toma, S. S., & Simo, H. I. A. (2020). Modality in English and Kurdish: A contrastive study. Journal of Duhok University, 23(1), 63–70.
  23. Toma, S. (2019). Acquisition of English tense and aspect translation competence by Behdini students: An experimental study. Advances in Language and Literary Studies, 10(2), 71–84.
  24. Toma, S. S., & Hussein, K. J. (2019). Acquisition of definiteness and indefiniteness by Behdini Kurdish learners of English. Journal of Duhok University, 22(2), 378–392.
  25. Toma, S. (2018). Object and subject case marking in Behdini. European Scientific Journal, 14(5), 205–215.
  26. Toma, S. S. (2016). From intrusive to resumptive: The acquisition of wh-dependencies by Behdini learners of English [Master's thesis, University of Leeds].
  27. Toma, S. (2010). Syriac metaphor in the New Testament and its interpretation into English, Kurdish, and Arabic [Master's thesis, University of Duhok].

ڤەکۆلینێن من بوارێن زمانڤانیا پێکهاتەیی، بدەستڤەئینانا زمانێ یا مەعریفی، ڤەکۆلینێن وەرگێڕانێ، و پاراستنا کەلتووری ل خۆ دگرن. د وارێ سینتاکسا فۆرمال و بدەستڤەئینانا زمانیدا، ئەز گرنگیێ ددەمە رێبازێن بەرهەمئینانێ (generative approaches) بۆ پێڤاژۆیا زمان، ژ وان ژی: وەرگرتنا گرێداییێن (wh-dependencies)، کەلێنێن سینتاکسی، چێکرنا رەهەندێ نەدیار (passivization)، و ڤەگوهاستنا سینتاکسی ژ زمانێ دایکێ (L1) ل دەڤ فێربوویێن کورد و عەرەب.

د زمانڤانیا هەڤبەر و واتاسازیێدا (semantics)، ئەز ل سەر تایبەتمەندیێن رێزمانی و واتایی دکۆلیم، وەک: مۆدالیتی، دەم، رەهەند (aspect)، نیشانکرنا جودایا بەرکار (Differential Object Marking)، و ئامرازێن خۆبەدوورگرتنێ (hedging devices) ب رێکا شیکارکرنەکا هەڤبەری د ناڤبەرا زمانێ ئینگلیزی و کوردییا بادینیدا.

هەروەسا ڤەکۆلینێن من بوارێ وەرگێڕانێ و وەرگێڕانا دەم ل دەست ژی دگرنە خۆ، کو تێدا دویفچوونا وان ئاستەنگێن پێکهاتەیی و مەعریفی دکەم یێن دهێنە پێش قوتابیێن زانکۆیێ د دەمێ وەرگێڕانا گرێدەرێن ئاخفتنێ، پێکهاتێن رستێن نە-نۆرماڵ، و دەربڕینێن تابوو (قەدەغەکری). بوارەکێ دی یێ گرنگیپێدانا من، مافێن کێمینەیان و کەلەپۆرێ کەلتووری یێ نەبەرجستە یە، ب تایبەتی دۆکیومێنتکرن و پاراستنا خوازە (metaphors) و وێنەیێن کەلتووری و نەبەرجستە یێن سریانی/ئارامی، ل گەل ڤەکۆلینێ ل سەر توندوتیژیا پێکهاتەیی و ژێکجوداکاری کار دکەتە سەر جڤاکێن کێمینە.

سەرپەرشتیکرنا ئەکادیمی تەوەرەکێ سەرەکییە بۆ گەشەپێدانا جڤاکێن زانستی، و ئەڤ چەندە ب چ رەنگان باشتر ناهێتە دیارکرن ژبلی ب وێ رێنماییکرنا بەردەوام ل ئاستێن دکتۆرا، ماستەر، و بەکالۆریۆسێ ل زانکۆیا دهۆکێ دهێتە پێشکێشکرن. ب ڤەگرتنا بوارێن زمانڤانی، ڤەکۆلینێن وەرگێڕانێ، بدەستڤەئینانا زمان، و دارشتنا پرۆگرامێن خواندنێ، ئەڤ کارێ سەرپەرشتیکرنێ رەنگڤەدانا پێبەندبوونەکا هزری یا هەڤگرتییە بۆ ئاراستەکرنا قوتابیان د ناڤ ڤەکۆلینێن هویرێن ئەزموونی و تیۆریدا.

ل ئاستێ دکتۆرایێ، سەرپەرشتیکرن سەرەدەریێ د گەل هندەک ژ پرسێن هەرە گرنگ د بوارێ زمانڤانیا کرداری و ڤەکۆلینێن وەرگێڕانێدا دکەت، ژ وان ژی: خودانشیانی د وەرگێڕانێدا (translation competence)، وانەگۆتنا زمان ب رێکا ئەرکان (task-based language teaching)، رەهەندێن پراگماتیکی یێن فێربوونا زمان، و ڤەگوهاستنا پێکهاتێن نە-نۆرماڵ د ناڤبەرا وان زمانێن ژ لایێ تایپۆلۆجی ڤە ژ ئێک جودا. ئەڤ ئاراستەیێن ڤەکۆلینێ نە بتنێ پێدڤی ب بسپۆریەکا زانستی هەیە، بەلکو پێدڤی ب شیانێن پشتەڤانیکرنا قوتابیان هەیە بۆ دەربازبوون ژ ناڤچەیێن ئالۆزێن میتۆدۆلۆژی و تیۆری، شیانەک کو ب رێکا چەندین سالێن کارکرنا کارا ل سەر هەمان پرسێن د ڤەکۆلینێن سەربەخۆدا هاتیە پەرەپێدان.

ل ئاستێ ماستەرێ، ئەو نامەیێن هاتینە سەرپەرشتیکرن کۆمەکا بابەتێن هویر ل خۆ دگرن، ژ وەرگرتنا ناسراویێ (definiteness) و مۆدالیتی بگرە، هەتا ستراتیژیێن وەرگێڕانا دەم ل دەست و وەرگێڕانا دەربڕینێن تابوو د ناڤبەرا زمانێن ئینگلیزی و کوردییا بادینیدا، کو ئەڤە ژی بەرفەرهییا بابەتان و تایبەتمەندیا زمانی نیشان ددەت. هەبوونا بەردەواما کوردییا بادینی وەک گۆڕاوەکێ (variable) ڤەکۆلینێ د چەندین ڤەکۆلینێن سەرپەرشتیکریدا، رەنگڤەدانا وەبەرهێنانەکا ب مەبەستە بۆ دۆکیومێنتکرن و شیکارکرنا جۆرەکێ زمانی کو کێمتر ل سەر هاتیە نڤیسین.

زێدەباری سەرپەرشتیکرنا فەرمی یا نامەیێن زانستی، رێنماییکرنا سالانە یا پرۆژەیێن دەرچوونێ و ڤەکۆلینێن وەرگێڕانێ یێن ئاستێ بەکالۆریۆسێ، وێ چەندێ مسۆگەر دکەت کو گەشەپێدانا زانستی ژ دەسپێکێ دەستپێبکەت، و ئەڤە دبیتە ئەگەرێ چاندنا کەلتوورێ ڤەکۆلینێ کو هەمی قۆناغێن ئاڤاکرنا ئەکادیمی دگریتە خۆ. ب کورتی، ئەڤ تۆمارا سەرپەرشتیکرنێ پترە ژ بتنێ چاڤدێریەکا کارگێڕی، بەلکو پشکداریەکا واتادارە د گەشەپێدانا هزری یا نەوەیێ بهێت یێ زمانڤان و زانایێن وەرگێڕانێدا.