فەرموودەیا دروست و مەرجێن وێ ل دەف فەرموودەناسان

May 3, 2026, 8:14 p.m.

فەرمودا دروست
د زانستێ فەرمودێ دا، مەبەست ب فەرمودا دروست (Hadith Sahih) ئەو فەرمودە یە یا مەرجێن قەبیلكرنێ تێدا هەبن یێن كو زانایێن فەرمودێ دانای، و فەرمودا دروست ژ گرنگترین ژێدەرێن تەشریعێ ئیسلامێ (شەریعەتێ) دهێتە هەژمارتن پشتی قورئانا پیرۆز.
پێناسەیا فەرمودا دروست
فەرمودا دروست ئەو فەرمودە یە یا سەنەدا وێ گەهشتی (موتەسیل) ب ڤەگوهاستنا كەسەكێ دادپەروەر و خودان زەبت (هووربین) ژ كەسەكێ وەكی خۆ (هەتا دگەهیتە دوماهیێ)، بێی كو (شزوز) د ناڤ دا هەبیت و بێی (عیللەتێن) ڤەشارتی.
مەرجێن فەرمودا دروست
زانایێن فەرمودێ پێنج مەرج داناینە بۆ وێ چەندێ حوكمێ دروست بوونێ بدەنە سەر فەرمودێ، ئەو ژی ئەڤەنە:
1. گەهشتنا سەنەدێ (اتصال السند): كو هەر ڕاویەكێ (ڤەگوهێزەكێ) فەرمودێ، ئەو فەرمودە ژ كەسێ سەری خۆ (ئەوێ بەری خۆ) گوھ لێ بووبیت.
2. دادپەروەریا ڕاویا (عدالة الرواة): ڕاوی (ڤەگوهێزەر) د ناڤدار بن ب ڕاستگۆیی و ڕەوشتێ جوان و درست.
3. زەبطا ڕاویا (ضبط الرواة): ڕاوی د باش بن د ژبەرکرنێ دا (حفظ) یان د نڤیسینێ دا و تێدا د هووربین بن.
4. نەبوونا شزوزێ (عدم الشذوذ): فەرمودە پێچەوانەیی فەرمودەکا دی نەبیت کو ژ وێ ب هێزتر و باوەری پێکریترە.
5. نەبوونا عیللەتێ (عدم العلة): د ناڤ فەرمودێ دا چو كێماسیێن ڤەشارتی نەبن کو كاریگەریێ ل سەر دروست بوونا وێ بكەن.
گرنگیا فەرمودا دروست
فەرمودا دروست گرنگیەکا مەزن د ئیسلامێ دا هەیە، ژبەركو پشت بەستن ل سەر دهێتە کرن بۆ دەرێخستنا حوكمێن شەرعی، و تێگەهشتنا سوننەتا پێغەمبەری، و دیاركرنا رامانێن قورئانا پیرۆز.
ناڤدارترین پەرتووكێن فەرمودا دروست
ژ ناڤدارترین پەرتووكێن كو فەرمودا دروست كۆمكرین:
• سەحیحا بوخاری – یا ئیمام (محمد بن إسماعيل البخاري).
• سەحیحا موسلیم – یا ئیمام (مسلم بن الحجاج).
دوماهی
فەرمودا دروست بلندترین پلەیا قەبیلكرنێ یە د زانستێ فەرمودێ دا، و زانایان بزاڤ و جهدیێن مەزن داینە بۆ پاراستنا سوننەتا پێغەمبەرێ خودێ (سلاڤ لێ بن) و ب ئەمانەت و هووربینی ڤەگوهاستی