یەکەم: پێناسەیا زانستی یا چەمکی
شantajا سۆزداری (Emotional Blackmail) شێوازەکە ژ شێوازێن یاریکرنا دەروونی، کو تێدا کەسەک هەستێن ترسێ، گونەهێ، یان پابەندبوونێ بکار دئینیت دا کو فشارێ ل سەر کەسەکێ دی بکەت ژ پێخەمەت بدەستڤەئینانا مفایێن کەسی یان سەپاندنا رەفتارەکا دیارکری.
ئێکەم کەسا کو ئەڤ زاراڤە ب شێوەیەکێ سیستەماتیک دارێشتی، چارەسەرکەرا دەروونی Susan Forward بوو د پەرتووکا خوه‌ یا ب ناڤێ "Emotional Blackmail" دا، کو تێدا وەسا پێناسە کریە: "بکارئینانا گەفێ – چ راستەوخو یان نەراستەوخو – ژبۆ سزادانا یێ دی ئەگەر بەرسڤا داخازیان نەدەت."
سێیەم: قۆناغێن شانتاژا سۆزداری
شانتاژا سۆزداری ب گشتی د چار قۆناغان دا دەرباز دبیت:
1. داخازیەکا ئاشکرا یان نەراستەوخو "من دڤێت تو فلان تشتى بکەی..."
2. بەرگری ژ لایێ دی قوربانی رەت دکەت یان دوودل دبیت.
3. زێدەکرنا فشارا سۆزداری لومەکرن، گەفکرن، گری، بێدەنگیا سزادەر.
4. دان پێدان یان سزادان یان لایێ دی مل ددەت، یان تووشی سزادانا سۆزداری دبیت.
شەشەم: شوپێن دەروونی ل سەر قوربانی
1. نیگەرانییا بەردەوام (القلق المزمن)
2. کێمبوونا رێزگرتنا خوه‌ (انخفاض تقدير الذات)
3. هەستێ بەردەوام ب گونەهێ
4. تێکچوون د وەرگرتنا بریاران دا
5. ماندیبوونا سۆزداری
چawa خوه‌ ژ شانتاژا سۆزداری بپارێزی
یەکەم: ل میکانیزما شانتاژێ تێبگەهە
شانتاژا سۆزداری پشتێ ب سێ ئامرازێن سەرەکی د بەستیت:
1. ترس (ئەگەر تو فلان تشتى نەکەی، دێ تۆرە بم / دێ پەیوەندیا خوه‌ لگەل تە بڕم / دێ بۆ خەلکی بێژم...)
2. هەستێ گونەهێ (تو نانکۆرێ چاکیێ ی / پشتی هەمی وان تشتێن من بۆ تە کرین!)
3. ئەرکێ خێزانی یان ئەخلاقی (تو پێگیری چونکی تو کور / برا / زەلامی) هەرگاڤا تە ئەڤ ئامرازە دیتن، هێزا تە دێ بۆ تە زڤریت.
دووەم: نەکەڤە د "یاریا پاساودانێ" دا
شانتاژکەر دڤێت تو:
• پاساوان بینی
• بەرەڤانیێ بکەی
• خوه‌ ب بەردەوامی شلوڤە بکەی
هەچی چەند تو پتر شلوڤە بکەی، هەچی چەند تو مەجالەکێ مەزنتر ددەیە فشارێ. ل شوینا وێ، گۆتنێن کورت و بڕیاردەر بکار بینە: "ئەز تێدگەهم بۆچوونا تە، لێ بریارا من جودایە." "ئەز نەشێم ڤی تشتی بکەم." "ئەڤ بابەتە ل دەف من بدوماهیک هاتیە." بێی کارڤەدان. بێی شلوڤەکرنا درێژ.
سێیەم: سنورێن ئاشکرا بدانە
دانانا سنوران نە دوژمنکاریە، بەلکی خوه‌پاراستنە. نموونە: "ئەز قەبیل ناکەم ب ڤی شێوەی لگەل من بهێتە ئاخافتن." "ئەگەر ئەڤ شێوازە بەردەوام بیت، دێ ئاخافتنێ ب دوماهیک ئینم." و یا گرنگتر: پێگیر بە ب وێ چەندا تو دبێژی.
چوارەم: هەڤسۆزیێ ژ ملدانێ جودا بکە
تو دشێی هەڤسۆز بی بێی کو مل بدەی. نموونە: "ئەز تێدگەهم کو تو بێزار بووی، لێ ئەڤە وێ رامانێ نادەت کو ئەز بریارا خوه‌ بگوهۆرم." شانتاژ، حەژێکرنێ و گوهداریێ تێکەل دکەت. حەژێکرنا راست ب ملدانێ ناهێتە مەرجدارکرن.
پێنجەم: کار بکە ل سەر بهێزکرنا خوه‌ یا دەروونی
ژبەرکو تو بەری نها گرنگیێ ب شیانێن هۆشی ددەی، ئەڤە ل ڤێرە شیانەکا گرنگە: راهێنانەکا کرداری: بەری هەر بەرسڤەکێ:
1. هەناسەکا کویر هەلکێشە.
2. پرسیارێ ژ خوه‌ بکە:
1-ئەرێ ئەز ژ ترسا رەفتارێ دکەم یان ژ باوەریێ؟
2-ئەگەر ئەز نەترسیام، دا چ هەلبژێرم؟ ئەڤە دێ تە زڤرینیتە ناڤەندا تە.
شەشەم: ئەگەر شانتاژکەر نێزیک بوو (برا / ئێک ژ ئەندامێن خێزانێ)
د ژینگەها مە یا ل دهۆک و کوردستانێ ب گشتی، فشارا خێزانێ گەلەک بهێزە. ژبەر هندێ:
• هەول نەدە "شەڕی ببەی".
• بالێ خوه‌ بدە سەر کێمکرنا لێکدانێ.
• پەیوەندیێن خوه‌ فەرمی و دیارکری بکە.
• نەکەڤە د گەنگەشەیێن سۆزداری یێن دووبارە دا.
حەفتەم: شانتاژێ خەلات نەکە
ئەگەر تە جارەکێ ملدا پشتی گەفەکێ، تو وی فێر دکەی کو شێواز سەرکەفتیە. ئارامی + راوەستان = راوەستاندنا ب پلە یا شانتاژێ.
هەشتەم: کەنگی پێدڤی ب هاریکاریا دەرەکی هەیە؟
ئەگەر شانتاژ:
• بۆ سالان بەردەوام بوو.
• کارتێکرن ل ساخلەمیا تە یا دەروونی دکر.
• ئاریشەیێن هەڤژینیێ یان خێزانی یێن دووبارە دروست دکر. ئەو دەم ئاخافتن لگەل راوێژکارەکێ خێزانی پێنگاڤەکا پێگەهشتیە و نە لاوازیە