سمینار

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

- سالا خواندنێ : ٢٠٢٢-٢٠٢٣

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

- پێشکێشکار : م. زیرڤان یحیى علی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

- ناڤ و نێشانێ سمینارێ : رەگەزێن بیناسازیا ئیسلامی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

-مێژوویا ئەنجامدانێ : ٨-٣-٢٠٢٣

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

- کورتیەک ل سەر سمینارێ :

1ـ مزگەڤت(المساجد):

پارچەکا ئەردییە ئەفجا مەزن یان بچووک بیت و بەرێ وێ دهێتە ئاراستەکرن بو قیبلێ ژبو مەرەما کرنا نڤێژان ژلایێ موسلمان ڤە دهێتە تەرخانکرن ، رەنگە ڤان مزگەڤتان دیوار هەبن یان نە،ودهێنە رائێخستن بهندەک فەرشان،ئەفجا چ سادە یان گرانبها بن ،هەروەسان ڕەنگە بینایەکێ زەبەلاح ب دیوار و سەقف و قوبە و منارە بەسەریدا دروستبکەن، مزگەفت وەکی شوێنێکی پیرۆز دهێتە نیاسین هیچ دەمەکی مزگەفتەک ژ ئێکا دی کێمتر نینە ژلایێ پیروزیێڤە ،بەلکی هەمی دپیروزن ژلایێ موسلمانڤە.

پێغەمبەر موحەمەد(س)ل باژێرێ مەدینا منەوەر مزگەفتەک دروستکر و هەمی رێنمای وشێوازێن وێ ژ ئایینێ ئیسلامێ وەرگرتن ، نەکو پێزانین ژلایێ کەنیسێ وجهەکێ دی وەرگرتن کو بەری وان جهێ عیبادەتی بون. وبشێوازەکێ زور سادە دروستکرن کو دگەل بنەما وشەریعەتا ئیسلامێ بکونجن.

زوربەیا مزگەفتان میحراب و مینبەر وحەوش ودەرگەهـ وستین(العمود) و دەستئاڤ یێت هەین و گرنگیەکا مەزن ب نەخشە وپلانا دانا مزگەفتان دهێتە دان ژبو ئارامیا وی ژ دەنگان داکو هەردەم مزگەفت یائارام بیت ، ژلایێ دەرەکی ڤە گرنکیەکا مەزن ب منارا مزگەفتێ دهێتە دان ژبو دانا بانکان کو دهێتە هژمارتن وەک هێمایەکێ گرنگ بو مزگەفتان وژ جهێن دی یێن عیبادەتی بهێتە جوداکرن.

ـ جورێن مزگەفتان

أ/ مصلى –زاویة:ئەڤ جورێ مزگەفتێ بو چل کەسان یان زێدەتر دهێتە بکارئینان داکو نڤێژا بجەماعەت بهێتە کرن بو کومەکا مروڤا یا دیارکری ل گوندەکێ بچوویک یان هەر جهەکێ کاری بیت.

ب/ المسجد: ئەڤ جورێ مزگەفتێ بو تاخەکێ مەزن کو هەر پێنج نڤێژێن فەرز دهێتە بکائینان و دروستە نڤێژا ئەیینێ ژی لێ بهێتە کرن ،بمەرجەکی ئیمام وگوتارخوین هەبن.

ج/ الجامع: دهێتە هژمارتن ب ئێک ژ دەزگەهێن گرنک یێن ئیسلامی، ژبو کاروبارێن ئایینی وکومەلایەتی وسیاسی وپەروەردەیی دهێتە بکارئینان، زوربەیا جان ل ناڤەراستا باژێری دهێتە دروست کرن ونڤێژا ئەیینێ لێ دهێتە ئەنجامدان.

ـ ئەرکێن مزگەفتێ ب شێوازەکێ گشتی دسەردەمێن پێغەمبەری وخەلیفێن راشدین:

• ئەرکێ ئایینی.
• ئەرکێ پەروەردەو فێرکرن.
• ئەرکێ کومەلایەتی.
• ئەرکێ دادوەری.
• ئەرکێ سەربازی - لەشکەری.

پێکهاتێن مزگەفتان د بیناسازیا ئیسلامیدا:

ئێک/مینبەر:

دەرەجکەکە یان پارچەکا داریە ژ سێ پێپکا یان زێدەتر پێک دهێت وگوتاربێژ(الخطیب) گوتارخوە لێ دخوینیت، وئەڤ مینبەرە هەر ژ سەردەمێ پێغەمبەر(س)هەبوویە و دسەردەمێ ویدا بلنداهیا وێ ژ سێ دەرەجکان پێک دهات ،ب درێژاهیا دیروکا دەولەتا ئیسلامی دا ئەف مینبەرە هاتیە گوهرین ب جوانترین شێواز هاتینە دروستکرن.

دوو/میحراب:

بوشاییەکا نیمچە بازنەییە ل دیوارێ مزگەفتێ دا بۆ نیشاندانی ئاراستەیێ قیبلێ داکو نڤێژکەر ئاراستەیێ قیبلێ بزانن وبەهراپتر قەبارێ وێ بو ئێک کەس دهێتە دروستکرن ئەوژی ئیمامێ مزگەفتێ یە،ئێک ژ گرنگترین بەشێن مزگەفتێ یە، دیروکا میحرابێ بو چەرخێ دووێ کوچی وتایبەت دسەردەمێ خەلیفێ ئەمەوی (عمرێ کورێ عبدالعزیزی)ل سالا(90مش/781ز)دزڤریت.

سێ/منارە:

ئەڤ جهە هاتیە تەرخانکرن ژبو بلندکرنا بانکی یە ژلایێ بانکبێژیڤە داکو موسلمان ئاگادار بن لسەر دەمێ نڤێژان وئێکەم منارە بو سەردەمێ خەلیفێ ئەمەوی (معاویە کورێ ئەبوسفیان41-60مش/661-680ز)ڤە دزڤریت.

چار/قوبە:

ئێکە ژ هونەرێن پێشکەفتی یێن بیناسازیا ئیسلامی، هەرچەندە سەردەمێ پێغەمبەری نەبوویە،بەلێ قوبە هەبووینە بەری ئیسلامەتیێ وکەڤنترین قوبە(قبە الصخرە)ل مزگەفتا قودسێ، هەروەسا سەردەمێ خەلیفێ پێنجێ یێ دەولەتا ئەمەوی (عبدالملک کورێ مەروانی65-86مش/685-705ز) وتایبەت سالا(72مش/692ز)بریاردا کو قوبە بهێنە دروستکرن لسەر مزگەفتان، وپاشی قوبە بونە هێمایەکێ گرنگ دمێژوویا ئیسلامێ دا.

پێنج/ستین(العمود):

موسلمانا چ شێوازێن تایبەت بخوڤە نەبوینە بەلکی وەک شێوازێ یونانی ورومانێ کەڤن دروست کرینە لێ بدراێژاهیا دیروکا ئیسلامی دا هندەک تەرز وشێوازێن تایبەت بخوەڤە دروست کرینە،ئێکەم جار خەلیفێ عەباسی(المعتصم بالله کورێ هارون الرشید218-227مش/833-842ز)ل کوجکا خوە ل باژێڕێ سامەراء ستینێن شێوازێ رومانی دروست کرینە.

شەش/(العقود):

شەنگستەکێ بنەرەتە د بیناسازیا ئیسلامی دا ب شێوازەکێ کفانەیی لسەر ستینێن مزگەفتان دهێنە دروستکرن ،هەر ژ سەردەمێ دەولەتا ئەمەوی هاتینە بکارئینان تایبەت ل مزگەفتا ئەمەوی ل باژێڕێ دیمەشقێ ئەوا ل سەردەمێ خەلیفە (ولید کورێ عبدالملک86-96مش/705-715ز) ل سالا86مش/705ز هاتیە دروستکرن.

حەفت/(المقرنصات):

هندەکا دیکور وزەخرفەنە دناڤ ئاڤاهیێن ئیسلامی دا دهاتنە بکارئینان وتایبەت لناڤ مزگەفتاندا وەکی شانا هنگڤینیە، کاریگەریەکا مەزن لسەر بیناسازیا ئیسلامی هەبوویە، ئەڤ جورێ دیکوران(المقرنصات)ل چەرخێ سیێ مشەختی بشێوازەکێ بەربلاڤ پەیدابوویە دناڤ بیناسازیا ئیسلامی دا تایبەت ل لسەر دیوار و منارەیێن ژ دەرڤە یێن مزگەفتان ،هەروەسان ل قوبەیان لناف مزگەفتان ژی هاتنە بکارئینان.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

- جهێ ئەنجامدانێ : کولیژا زانستێن مروڤایەتى / پشکا شینواران

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

-هژمارا بەشداربوویا : ٥

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ