كارتێكرنا بلندبوونا پله‌يێن گه‌رمێ ل سه‌ر جيَوازيا رووبه‌رێ دابارينا بةفرىَ ل ده‌ڤه‌رێن چيايى ل پارێزگه‌ها دهۆكێ (2000–2024)

July 22, 2026, 9:34 p.m.

ئه‌نجامێن شۆڤه‌كرنا ره‌گه‌زێن كه‌شوهه‌واى د ناڤبه‌را سالێن (2000–2024) دا ديار دكه‌ن كو ئاراسته‌يه‌كێ گشتى یێ بلندبوونێ د تێكرايا سالانه‌ يا پله‌يێن گه‌رمێ دا ل ده‌ڤه‌رێن چيايى ل پارێزگه‌ها دهۆكێ هه‌يه‌. ئه‌ڤ چه‌نده‌ ب شێوه‌يه‌كێ ئێكسه‌ر كاريگه‌رى ل سه‌ر شێوازێن بارينێ كرييه‌ و بوويه‌ ئه‌گه‌رێ كێمبوونا كۆمبوونا به‌فرێ ل وه‌غه‌رێن نزم (الارتفاعات الدنيا).
ئه‌گه‌رێن كاريگه‌ر ل سه‌ر بارينا به‌فرێ
كارتێكرنا پله‌يا گه‌رمێ ل سه‌ر به‌فرێ:
• پله‌يا گه‌رمێ كونترۆلا گۆهرۆرينا به‌فرێ بۆ بارانێ دكه‌ت ده‌مێ بلند دبيت.
• بلندبوونا گه‌رمێ دبێته‌ ئه‌گه‌رێ بلندبوونا "هێلا به‌ستنێ" (خط التجمد)، كو ئه‌ڤ چه‌نده‌ رووبه‌رێن به‌فرگرتى كێم دكه‌ت.
• گه‌رميا بلند پێرابوونا حه‌ليانا به‌فرێ پشتى بارينێ تێكرا دكه‌ت.
ه گه‌رمبوونا جيهانێ (الاحترار العالمي) ل سه‌ر مه‌ودايێ دوور، جاره‌كێن بارينێ و هێزا باهۆزێن به‌فرێ كێم دكه‌ت.
ده‌رئه‌نجامێن سه‌ره‌كى
1. بلندبوونا پله‌يێن گه‌رمێ: ئاراسته‌يه‌كێ ديار يێ بلندبوونێ د هه‌مى وێستگه‌هان دا هه‌يه‌، و ب شێوه‌يه‌كێ زه‌لالتر د ناڤبه‌را سالێن 2013–2024 دا ديار دبيت.
2. پاشكێشكرنا به‌رگێ به‌فرێ: كێمبوونه‌كا گشتى د رووبه‌رێن به‌فرێ دا ل ده‌ڤه‌رێن نزم و ناڤنجى هاتييه‌ تێبينى كرن.
3. كێمبوونا جوداهيا جهى (التباين المكاني): كێمبوونه‌كا به‌رچاڤ د جوداهيێن جهى دا د ناڤبه‌را ده‌ڤه‌رێن چيايى دا په‌يدا بوويه‌ هه‌مبه‌رى ده‌سپێكا ڤه‌كۆلينێ.
ێ په‌يوه‌ندييه‌كا پێچه‌وانه‌ يا پشتراستكۆى: بلندبوونا گه‌رمێ ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كى يێ كێمبوونا رووبه‌ر و چڕيا به‌رگێ به‌فرێ يه.
5. مانه‌وه‌يا به‌فرێ ل بلنداهيێن سه‌رى: بارينا به‌فرێ يا ب ته‌نێ ل سه‌ر كۆپكێن چيايان يێن بلندتر ژ 1500–2000م ژ ئاستێ ده‌ريایێ مايه‌.