پار استنا کەلەپور ێ که لتوورى يى بەر جەستە ونە بەر جەستە يى کیمە پێکهاتەیان ل هەرێما کوردستانا عێراقێ
هەرێما کوردستانا عێراقێ ژ ناوچەیێن هەرێما ناڤین یێن هەرە زێدە جوداهییا نەتەوەیی، ئاینی و چاندی تێدا هەیی دێتە هژمارتن، چونکی گەلەک کەمایەتییێن خاوەن میراتەکێ دیرۆکی و شارستانی یێ کەڤن تێدا ژیان دکەن. ئەڤ جوداهی یا چاندی و کۆمەڵایەتی بۆ هەرێمێ بویە سەرچاوەیەکا دەوڵەمەندیێ.
گرنگترین کەمایەتی و میراتا وان یا چاندی
ئاشوری، کەلدانی و سوریان:
ئەڤ کۆمەڵان بەردەوامییا زیندووی شارستانییێن مەزنی یێن مەزۆپۆتامیا نیشان ددەن. وان زمانێ سوریانی و میراتا خۆ یا ئاینی و چاندی پاراستییە. موزەخانا میراتا سوریانی ل عەنکاوا – هەولێر، کومەکا دەگمەن ژ مورووساتێن ماددی وەک کتێب، دەستنڤیس، جل و کەلوپەلێن کەڤن دپارێزێت کو دیرۆکا وان یا کەڤن نیشان ددەت.
ئێزیدی:
چاندا ئێزیدی پێکهاتیه ژ زمان، نیشان، رێ و رەسم، و بیرەوەرییێن دەڤکی، و ئەڤ چاندە دی معمارییا تایبەت، ئاهەنگ، رێ و رەسمێن ئاینی و ژیانا رۆژانەدا دەرکەڤێت. ئێزیدی ب زمانێ کوردی دئاخڤن، هەروەها نڤێژ، دوعا، کتێب و رێ و رەسمێن ئاینی یێن وان ب زمانێ کوردی دەهێن خوێندن. لالش ژی قبلا پیرۆز و ناڤەندا ئاینی یا سەرەکی یا وانە.
ئەرمەنی:
ئەرمەن بەشەکێ سەرەکی ژ جوداهییا نەتەوەیی ل هەرێما کوردستانێن. وان ل رابردوودا ژ سیاسەتێن عەرەبکرنێ یێن زۆرداری یا رژێما بەعسی یا عێراقێ زەرەر دیتییە، لێ دگەل وی هەمووی، کلیسا، گەڕەک، زمان و نەریتێن هونەری و موزیکی یێن خۆ پاراستییە.
ئەم ل ڤێ چالاکییا زانستی دا هەوڵ ددەین سەرنجێ بدەینە سەر میراتا ماددی و نە ماددی یا ڤان کەمایەتییان، و گرنگییا پاراستنا وی میراتی دیاربکەین، ب تاوتوێکرنا گرنگترین ئالۆزی و کێشەیێن کو ڤان پێکهاتەیان رووبەڕوو دبن، هەروەها پێشنیارێنێن پاراستن و نەهێلانا ونبوونا ئەڤ میراتا چاندی و شارستانی پێشکێش بک