ئەڤ ڤەکۆلینا جوگرافی هویرکاتیێن ئێکەم سەرکەفتنا مرۆڤی بۆ سەرێ چیایێ ئەڤرێست ل سالا 1953 دیار دکەت. ئەڤ چیایە دکەڤیتە د زنجیرە چیاێن هیمالایا دا ب بلنداهیا 8,848.86 مەتران، و ژبەر سەرمایا دژوار و کێمیا ئۆکسجینێ بۆ دەهان سالان وەک بەربەستەکێ سروشتی ل هەمبەر مرۆڤی مابوو. گەشت ب سەرپەرشتیا "جۆن هەنت" و ب رێکا باشوور د ناڤ ئاخا نیپالێ دا دەستپێکر. د وێ گەشتێ دا "ئیدمۆند هیلاری" و "تینزینگ نۆرگای" بەرەنگاری تەنگاڤیێن جوگرافی یێن مەزن بوون، ژ وان ژی راهاتن ل سەر بلنداهیێ ل کەمپا سەرەکی و دەربازبوونا جەمدەرا "خۆمبۆ" یا ب مەترسی و دیوارێ جەمدەری یێ "لۆتسی". پشتی گەهشتینە "دەڤەرا مرنێ" ل سەکۆیا پتر ژ 8000 مەتران کو ئۆکسجین ل وێرێ گەلەک کێم دبیت، هەردوو سەرکەفتن ب سەر ئاستەنگا "پێنگاڤا هیلاری" دا و ل 29ێ ئایارێ گەهشتنە سەرێ چیای. وان تنێ 15 خۆلەک ل وێرێ بوراندن و پاشان دەست ب هاتنەخوارێ کر کو ژبەر ماندیبوون و تمامبوونا ئۆکسجینی گەلەک ب مەترسی بوو. سەرکەفتنا وان هەڤدەم بوو دگەل تاجبەسرا شاژنە ئەلیزابێسا دویێ، و ب ڤێ چەندێ هیلاری و نۆرگای ل سەر ئاستێ جیهانێ هاتنە خەلاتکرن و ناڤوبانگەکێ مەزن بدەستخست.